Wetenschap en religie

Ik zie dat we wetenschap en religie vaak als twee gescheiden visies op het leven laten bestaan. Alsof het elkaars vijanden zijn. Dat zit me niet lekker, want ik heb beide nodig. In zijn boek, “The Great Partnership”, bespreekt rabbi Jonathan Sacks deze gescheiden werelden. Het is fascinerend hoe hij de twee verenigd op de volgende wijze:

Wetenschap onderzoekt de wereld.
Religie interpreteert de wereld.

De volgende gedachten komen in me op: De wetenschapper heeft als doel de wereld en haar fenomenen objectief voor ons te leggen. Onderzoeken, testen, bewijzen levert ons de waarheid op. Toch blijkt deze presentatie ons geen echte voldoening te geven. Ja, we weten nu dat de aarde rond is en dat slangen hoogstwaarschijnlijk ooit poten hadden. Maar wat dan nog?

Volgens psychiater en Holocaust-overlever Viktor Frankl is de drive om te leven “zingeving” (meaning) en deze opvatting vind ik terug in het boek van Sacks. De wetenschap legt weliswaar de feiten op tafel, maar de mens interpreteert ze. Deze drang om betekenis te geven aan het leven, kunnen we niet zomaar uit onze identiteit verwijderen en daar komt religie om de hoek kijken.

Een gedekte tafel door James Baty

Religie kan alles wat de wetenschap ontdekt, begrijpelijk maken en samenbrengen in een groter verhaal van de mensheid en het leven. Zo’n verhaal brengt de fenomenen samen, bepaalt de plaats van elk fenomeen en ziet de relaties onderling. Het is als het ware een laag van betekenis op de onderzochte wereld. De wereld is geen planeet in het universum alleen. Het is ons verblijfplaats, een thuis, vol met een diversiteit aan mensen. Een tafel is niet zozeer een object waar ik spullen op kan leggen. Het is een verzamelplek waar het gezin omheen zit om gezellig te eten en waar verhalen gedeeld worden. We vullen de kille structuren van de wetenschap in met warme inhoud van levensbeschouwing en religie.

Ik kan het niet helpen om een stapje verder te denken. Als we die sterke drang naar zingeving in ons hebben, is het dan veilig te zeggen dat er een ideaal is, een groter verhaal van zingeving? Ik heb geen antwoord, dus ik laat deze vraag lekker in het midden liggen.